محمد محسن مستوفى

76

زبدة التواريخ ( فارسى )

حاكم بود و مخالفت اين دودمان در مخيلهء « 1 » او نگذشته بود ، به اغواى جمعى مفسد كه در مزاج او راه يافته بودند ، طغيان ورزيده . [ شاه طهماسب ] صدر الدين خان و معصوم بيگ « 2 » را با فوجى از قزلباش مأمور به گيلان به تسخير گيلان و دفع خان احمد فرمودند و چون ايشان به گيلان رفته ، بعد از محاربات بسيار و شدت محاصره خان احمد مزبور بيه پس را خالى كرده فرار نمود و نواب جنت مكان بيه پس را تصرف فرموده ، بعد از آن باز خان احمد مزبور چندين مرتبه خود را ساخته و جمعيت نموده و محاربات كرده به آن جهت مردم بسيار از اهل گيلان به قتل رسيده و خرابى بسيار به گيلان رسيده تا آنكه او را گرفته به خدمت اشرف آورده سياست فرمودند . [ 371 ] تسخير ولايات گرجستان و غيره وقايع مرتبهء اول در سنهء 949 « 3 » ق / 1542 م ظاهرا به عزم سير قراباغ با فوجى از سپاه حركت كرده به سمت گرجستان به ايلغار تمام رفته تا به آنجا رسيده در شب تاريكى بر سر تفليس ريخته قتل و غارت بسيار نموده ، زنان و اطفال را اسير كرده كلباد نام گرجى كه حاكم آنجا بود ، اسلام اختيار كرده ، هر كس مسلمان شد مال و جان او را امان داده سلامت مانده ، بقيه قتيل و اسير شدند . لوارصات « 4 » به كوهها و بيشه‌ها فرار نموده ، چون از مقدمهء تفليس فارغ شده باز حكومت آنجا را به كلباد مزبور داده و مراجعت فرموده . مرتبهء دويم در سنهء 957 ق « 5 » / 1550 م در عين زمستان به گرجستان رفته ، در آق شهر نزول اجلال فرموده « 6 » لوند خان حاكم زكم و كرم خان حاكم كاخت و ملك بقراط حاكم باشى آچوق آمده پابوس نموده ، پيشكش بسيار و باج و خراج خود را هر يك آورده ، كمر خدمت بسته با وجود زمستان و شدت برف و سرما و يخ بند گرجستان ، قزلباشيه بر سر خانه‌هاى جماعتى كه اطاعت نكرده بودند رفته ، قتل و غارت « 7 » نموده خانه‌هاى ايشان را سوخته مراجعت نموده در عرض راه ملك بقراط باشى آچوق را خلعت فاخرى داده مرخص فرمودند . مرتبهء سيم در سنهء 958 ق / 1551 م كه از محال شكّى مراجعت فرموده از راه

--> ( 1 ) - د : نحيله ، ملك متخيله‌اش ، ملى و نم : تخيله ( 2 ) - ملك : معصوم بك صفوى ( 3 ) - د : 978 ، نم و ملك : 948 و خلاصة التواريخ ، ج اول ، ص 294 : 947 ( 4 ) - حاكم كارتيل و بكرات كه كلباد از طرف او حاكم تفليس بود . عالم آراى عباسى ، ج اول ، ص 84 ( 5 ) - آ : 953 ، ملى : 954 و خلاصة التواريخ ، ج اول ، ص 350 : 958 ( 6 ) - نم و آ : كرده ( 7 ) - ملك : غارت و اسير